Nag Hammadi

Nag Hammadi beschrijft 52 geschriften, verspreid over 13 codices (boeken) die van rond 120-150 jaar na het begin van onze jaartelling dateren, en in december 1945 door drie Arabische boeren in een aarden kruik zijn gevonden nabij het dorpje Nag Hammadi.

De geschriften geven een heel andere kijk op het ontstaan van het vroege Christendom.

De vindplaats van de Nag Hammadi

De vinders van de Nag Hammadi

Dat dorp ligt bij de eerste stroomversnelling van de Nijl in opper-Egypte.                 
Het zijn vertalingen uit het Grieks in het Koptisch, meer precies: veelal in het Sahidisch, het dialect van Opper-Egypte. Koptisch is een geëvolueerde versie van het oude Egyptisch, dat zo bekend is van de hiërogliefen, maar later toch ook een zekere invloed van het Grieks heeft ondergaan. Evenals de vondst van de Dode-Zeerollen bij Qumran, heeft ook deze vondst in de wetenschappelijke wereld veel consternatie veroorzaakt. De boeren, die op zoek waren naar sabakh, een soort rode, zachte, vruchtbare aarde, groeven daarnaar bij een rots en stootten al spoedig op een kruik.
De kruik werd in gruzelementen gehakt en er kwamen dertien papyrusboeken, gebonden in leer, bloot te liggen. Aangezien de boeren een warm lijf belangrijker vonden dan de boeken, die zij als analfabeten toch niet konden lezen, verdween menig papyrusrol in het kampvuur. Het was aan hun angst voor de politie - die hen zocht wegens een moord - te danken dat zij de boeken naar een priester brachten. Vervolgens kwamen de rollen in handen van  een geschiedenisleraar en het verhaal begon. Geestelijke en wereldlijke autoriteiten bemoeiden zich ermee, maar ook antiquairs en handelaren en hoogleraren en functionarissen van het Koptisch museum. Intussen zijn de teksten aan een wetenschappelijke wereldreis bezig, waarbij ook de Nederlander prof. Gilles Quispel betrokken is. De handschriften uit Nag Hammadi zijn zeer oud; ze dateren uit de tweede helft van de vierde eeuw. (Ongeveer driekwart van de grotere handschriften van het Nieuwe Testament is niet zo oud.) Wat teksten in het Koptisch betreft, zijn het zelfs bijna de oudst bekende. Ze geven een blik in het christendom van de eerste eeuwen, en met name in een stroming die door de kerk op een gegeven moment is veroordeeld. Niet alle van de geschriften die vertaald zijn, kunnen hier worden opgesomd. Maar de vermelding van slechts enkele kan toch al een aardig beeld geven van de inhoud: het Gebed van Paulus de Apostel, het Evangelie der Waarheid, het Geheime Boek van Johannes, het Evangelie van Thomas, het Evangelie volgens Filippus, de Handelingen van Petrus en de Twaalf Apostelen, het Evangelie volgens Maria (Magdalena), het Geheime Boek van Johannes, de Oorsprong van de Wereld, de Openbaring van Adam, de Verhandeling over de Ziel en Plato, De Staat. Het beeld dat de Nag Hamaddi geeft is in ieder geval dat het Christendom in de beginjaren uitermate pluriform was. Pas door bemoeienis van de kerk werden onwelkome stromingen met harde hand onderdrukt en uitgebannen.

Hoewel in 1945 de geschriften werden gevonden en onderzocht, verscheen pas in 1994 de eerste Nederlandse vertaling. Er zijn er inmiddels 25.000 verkocht en de verkopen lijken toe te nemen.

In de Nag Hamaddi zijn, samengevat een aantal evangelies terug te vinden. Het gaat om Thomas, Philippus en Maria Magdalena, Evangelie van de waarheid, Evangelie van de Egyptenaren. Natuurlijk gaat mijn belangstelling het meest uit naar die van Maria. Hieronder een passage uit de teksten van de Nag Hamaddi. Bedenk dus dat de Nag Hamaddi eerder is geschreven dan het huidige Nieuwe Testament en dat het niet is gecensureerd door de kerk !

Evangelie volgens Maria Magdalena pagina 7 -10 Nag Hammadi I   p 381-382
Zij echter waren bedroeft. Ze huilden heftig en zeiden:
"Hoe moeten we naar de heidenen gaan en het evangelie van het Koninkrijk van de Zoon des Mensen prediken? Als hij al niet werd gespaard, hoe zal men ons dan sparen?
Toen stond Maria Magdalena op en zij kuste hen allen en zei tegen haar broeders:
"Huil niet, wees niet bedroefd en twijfel niet, want zijn genade zal geheel met jullie zijn en jullie behoeden. Laten we liever zijn grootheid prijzen,want hij heeft ons voorbereid en ons tot mens gemaakt.'
Toen Maria dit zei richtten zij hun harten op het Goede. En ze begonnen de woorden van de Verlosser te bespreken.
 
Petrus zei tegen Maria:
"Zuster ,we weten dat de Verlosser meer van jou gehouden heeft dan van de andere vrouwen. Zeg ons de woorden van de Verlosser zoals jij je die herinnert, die jij kent maar wij niet kennen en die we ook nog niet hebben gehoord."
 
Maria antwoordde en zei:
"Wat voor jullie verborgen is zal ik jullie bekendmaken"
en ze begon hun het volgende te vertellen:
"Ik ,zei ze,ik zag de Heer in een visioen, en ik zei tegen hem: 'Heer , ik zie u vandaag in een visioen' Hij antwoordde en sprak tot mij: "Gezegend ben je dat je niet wankelt bij mijn aanblik. Want waar het bewustzijn is, daar is de schat" Ik vroeg hem : "Heer ,ziet hij, die een visioen heeft, nu met de ziel of met de geest?" De Verlosser antwoordde en sprak : "Hij ziet noch met de ziel noch met de geest, maar met het bewustzijn,dat tussen de twee in ligt .Zo is het dat hij een visioen waarneemt en het is......
 

Een typisch staaltje Gnostiek. Deze Gnostiek die door verschillende Kerkleider zo grondig om zeep is geholpen. Hierover hoop ik binnenkort meer te kunnen beschrijven.